Efekt Diderota: co to jest?

Kupujesz jedną nową rzecz i nagle wszystko wokół niej wydaje się za stare. Więc kupujesz dalej.

Co to jest efekt Diderota

Efekt Diderota (po angielsku „Diderot effect”) to zjawisko, w którym jeden nowy zakup pociąga za sobą kolejne, bo stare rzeczy przestają pasować do nowej. Nie kupujemy dlatego, że czegoś potrzebujemy, tylko po to, żeby wszystko znowu do siebie pasowało.

Skąd ta nazwa

Od francuskiego filozofa Denisa Diderota. W eseju z 1769 roku opisał, jak dostał w prezencie nowy, elegancki szlafrok. Przy nim jego gabinet zaczął wyglądać nędznie, więc wymieniał po kolei krzesło, biurko i obrazy. Pisał, że był panem starego szlafroka, a stał się niewolnikiem nowego.

Nazwę „efekt Diderota” wprowadził w 1988 roku antropolog Grant McCracken, który badał, jak rzeczy, które posiadamy, układają się w spójne zestawy.

Przykład z życia firmy

Klient kupuje w sklepie rowerowym nowy rower. Za chwilę stary kask, stare światła i stara pompka zaczną mu nie pasować do nowego sprzętu. Sklep, który zaproponuje te rzeczy zaraz po zakupie, w mailu z podziękowaniem albo przy odbiorze roweru, trafi dokładnie w moment, w którym klient i tak o nich myśli.

Ten sam mechanizm działa na właściciela. Nowy fotel w salonie kosmetycznym potrafi pociągnąć za sobą nową lampę, szafkę i farbę na ściany.

Jak to wykorzystać w sprzedaży

  • Proponuj rzeczy pasujące do świeżego zakupu od razu po nim: w podziękowaniu za zamówienie, w mailu po dostawie, przy odbiorze.
  • Sprzedawaj zestawy, które wyglądają jak komplet. Ludzie chcą, żeby rzeczy do siebie pasowały.
  • Nie naciskaj. Efekt działa sam, jeśli propozycja naprawdę pasuje. Wciskanie przypadkowych dodatków psuje zaufanie.

Jak się przed nim bronić, gdy kupujesz sam

Przed zakupem jednej rzeczy zapytaj, co jeszcze będziesz chciał wymienić, żeby do niej pasowało. Policz cały komplet, a nie jedną sztukę. W firmie to szczególnie ważne przy sprzęcie i oprogramowaniu, bo jedno nowe narzędzie często ciągnie za sobą kolejne.

Efekt Diderota po angielsku i skąd ta nazwa

Po angielsku to Diderot effect. Nazwa pochodzi od eseju francuskiego filozofa Denisa Diderota z 1769 roku „Żal za moim starym szlafrokiem”. Diderot dostał w prezencie elegancki szlafrok i zaczął wymieniać kolejne rzeczy w gabinecie, bo stare przestały do niego pasować. Pojęcie spopularyzował antropolog Grant McCracken w 1988 roku. Jeden nowy zakup uruchamia łańcuch kolejnych, żeby całość była spójna.

Jak efekt Diderota działa w marketingu

  • Produkty uzupełniające: nowy telefon prowadzi do etui, ładowarki, słuchawek.
  • Kolekcje i zestawy: jeden element z serii zachęca do kupienia pozostałych.
  • Ulepszenia: po nowej kanapie stara lampa nagle wydaje się nie pasować.
  • Ekosystemy: produkty jednej marki, które najlepiej działają razem.

Pokrewny jest cross-selling.

Przykłady z różnych branż

  • Sklep internetowy. Sklep z meblami po zakupie sofy pokazuje poduszki i pled z tej samej kolekcji, w pasujących kolorach.
  • Usługi. Po remoncie łazienki firma proponuje odświeżenie korytarza w tym samym stylu.
  • Firma B2B. Dostawca oprogramowania po wdrożeniu modułu sprzedaży pokazuje moduł magazynowy, który z nim współpracuje.

Jak uczciwie wykorzystać efekt krok po kroku

  1. Po zakupie pokaż produkty, które naprawdę pasują do kupionego.
  2. Twórz spójne kolekcje i zestawy.
  3. Pokazuj, jak elementy wyglądają albo działają razem: zdjęcia aranżacji, schematy.
  4. Wybierz moment: po zakupie, przy dostawie, po kilku tygodniach użytkowania.
  5. Nie zasypuj klienta propozycjami. Jedna, dwie dobrze dobrane wystarczą.

Najczęstsze błędy

Najczęstszy błąd to proponowanie produktów, które do zakupu nie pasują. Drugi to nachalne propozycje zaraz po płatności, które psują dobre wrażenie z zakupu. Trzeci to sztuczne zależności, na przykład akcesoria działające tylko z jedną marką bez technicznego powodu, które klienci odbierają jako pułapkę.

Efekt Diderota w kolekcjach i zestawach

Marki projektujące produkty w spójnych kolekcjach korzystają z efektu Diderota. Klient, który kupi jeden element serii, na przykład talerz z kolekcji zastawy, czuje, że pozostałe elementy pasują lepiej niż produkty z innych linii. Warto pokazywać na stronie produktu inne elementy z tej samej kolekcji i ułatwić kompletowanie zestawu.

Efekt w usługach

Po większym zakupie klient często szuka usług, które „pasują” do nowego standardu. Po remoncie mieszkania pojawia się potrzeba nowych mebli, oświetlenia, zasłon. Po zakupie samochodu przychodzi czas na lepsze opony czy detailing. Firmy z pokrewnych branż mogą współpracować i polecać się nawzajem w takich momentach.

Granica uczciwości

Wykorzystywanie efektu do namawiania klienta na kolejne zakupy ponad jego potrzeby prowadzi do rozczarowania. Lepiej pokazywać propozycje, które naprawdę uzupełniają zakup, i zostawić klientowi czas na decyzję. Nachalne serie wiadomości po każdym zamówieniu mogą odstraszyć nawet zadowolonych klientów.

Pierwszy krok

Sprawdź, jakie produkty klienci kupują w ciągu miesiąca po większym zakupie. To naturalne propozycje do wiadomości po zamówieniu.

Wyjaśnienie na prostym przykładzie

Kupujesz nową kanapę. Nagle stary dywan wygląda przy niej źle, więc kupujesz nowy. Potem zasłony nie pasują do dywanu. Jedna nowa rzecz pociąga kolejne.

Efekt Diderota to zjawisko, w którym jeden zakup wywołuje potrzebę kolejnych, żeby wszystko do siebie pasowało. Nazwa pochodzi od francuskiego filozofa, który po otrzymaniu nowego szlafroka wymienił prawie całe wyposażenie gabinetu. W firmie to podstawa dobrego cross-sellingu: po zakupie aparatu klient potrzebuje torby, karty pamięci i drugiej baterii.

Trudne słowa z tego hasła

  • Upsell i cross-sell. Propozycja lepszej wersji albo dodatku. Zobacz upsell i cross-sell.
  • Order bump. Mały dodatek zaznaczany przy płatności. Zobacz order bump.
  • AOV. Średnia wartość zamówienia. Zobacz AOV.
  • LTV. Ile przynosi jeden klient przez cały czas współpracy. Zobacz LTV.

Ćwiczenie na 15 minut

  1. Wybierz swój najczęściej kupowany produkt.
  2. Zapisz, czego klient może potrzebować zaraz po nim, żeby wszystko pasowało.
  3. Przygotuj zestaw albo listę „często kupowane razem”.
  4. Dodaj ją na karcie produktu albo w wiadomości po zakupie.

Klient dostaje to, czego i tak będzie szukał; dodatki opisuje hasło upsell i cross-sell.

Najczęstsze pytania

Co to jest efekt Diderota?

Spirala zakupów: jedna nowa rzecz sprawia, że inne wydają się do niej nie pasować, więc kupujemy kolejne.

Skąd się wzięła nazwa efekt Diderota?

Od filozofa Denisa Diderota i jego eseju z 1769 roku o nowym szlafroku. Termin wprowadził antropolog Grant McCracken w 1988 roku.

Jak wykorzystać efekt Diderota w marketingu?

Proponując rzeczy, które pasują do świeżego zakupu, i sprzedając zestawy. Działa tylko wtedy, gdy propozycja naprawdę pasuje.

Co to jest efekt Diderota?

To zjawisko, w którym jeden nowy zakup prowadzi do kolejnych, bo dotychczasowe rzeczy przestają do niego pasować.

Skąd pochodzi nazwa efekt Diderota?

Od eseju Denisa Diderota z 1769 roku o nowym szlafroku, który sprawił, że filozof wymienił kolejne rzeczy w gabinecie. Pojęcie spopularyzował Grant McCracken w 1988 roku.

Jak efekt Diderota wykorzystać w sklepie?

Pokazuj po zakupie produkty z tej samej kolekcji lub naprawdę pasujące do kupionego, najlepiej na zdjęciach w aranżacji.

Powiązane pojęcia

Upsell i cross-sell  ·  Efekt posiadania  ·  Order bump

← Wszystkie pojęcia w słowniku  ·  Więcej o psychologii decyzji →