Architektura wyboru i nudge: co to jest?
Owoce na wysokości oczu, słodycze na dolnej półce. Nikt niczego nie zakazał, a ludzie jedzą zdrowiej.
Co to jest architektura wyboru
Architektura wyboru to sposób przedstawienia opcji, który wpływa na to, co ludzie wybierają, bez zakazów i bez zmiany kosztów. Takie delikatne popchnięcie w stronę jednej opcji nazywa się po angielsku „nudge”, czyli szturchnięcie. Każdy sklep, formularz i cennik ma jakąś architekturę wyboru, nawet jeśli nikt jej świadomie nie projektował.
Skąd to pojęcie
Spopularyzowali je Richard Thaler i Cass Sunstein w książce „Nudge” z 2008 roku, wydanej po polsku jako „Impuls”. Thaler dostał w 2017 roku Nagrodę Nobla z ekonomii za prace z ekonomii behawioralnej.
Najsilniejsze narzędzie: opcja domyślna
To, co jest zaznaczone na starcie, wybiera najwięcej ludzi, bo zmiana wymaga wysiłku. Dlatego tak duże znaczenie ma, która opcja jest zaznaczona w formularzu: pakiet podstawowy czy rozszerzony, dostawa standardowa czy ekspresowa. Ta sama siła działa w obie strony, więc trzeba jej używać uczciwie.
Przykład z życia firmy
Piekarnia przestawiła pieczywo przy kasie: chleb pełnoziarnisty trafił na wysokość oczu, a słodkie bułki niżej. Ceny i asortyment zostały te same, a pełnoziarnisty zaczął schodzić szybciej, bo był pierwszym, co klient widział.
Gdzie jest granica
Nudge pomaga, kiedy ułatwia wybór, który człowiek i tak chciałby zrobić, i kiedy łatwo z niego zrezygnować. Zamienia się w manipulację, kiedy ukrywa opcje, utrudnia rezygnację albo gra na pośpiechu. Więcej o tej granicy w tekście o perswazji i manipulacji.
Najczęstsze pytania
Co to jest architektura wyboru?
Sposób przedstawienia opcji, który wpływa na wybory ludzi bez zakazów i bez zmiany kosztów.
Co to jest nudge?
Delikatne popchnięcie w stronę jednej opcji, na przykład przez to, co jest zaznaczone domyślnie albo co stoi na wysokości oczu. Pojęcie spopularyzowali Richard Thaler i Cass Sunstein w 2008 roku.
Czy nudge to manipulacja?
Nie musi nią być. Jest w porządku, gdy ułatwia wybór zgodny z interesem człowieka i łatwo z niego zrezygnować. Manipulacją staje się, gdy ukrywa opcje albo utrudnia wycofanie się.
Powiązane pojęcia
← Wszystkie pojęcia w słowniku · Więcej o psychologii decyzji →