Efekt Dunninga-Krugera: co to jest?

Co to jest efekt Dunninga-Krugera

Efekt Dunninga-Krugera (po angielsku „Dunning-Kruger effect”) to skłonność osób, które słabo znają jakiś temat, do przeceniania swoich umiejętności w tym temacie. Żeby zauważyć własne błędy, trzeba mieć tę samą wiedzę, której akurat brakuje. Dlatego na początku wszystko wydaje się prostsze, niż jest.

Co naprawdę pokazało badanie

W 1999 roku psychologowie Justin Kruger i David Dunning z Uniwersytetu Cornella sprawdzali studentów z logicznego myślenia, gramatyki i poczucia humoru. Osoby z najsłabszymi wynikami oceniały się tak, jakby były powyżej przeciętnej. Najlepsi z kolei lekko się nie doceniali.

Uwaga na dwa mity. Po pierwsze, efekt nie dotyczy „głupich ludzi”, tylko każdego, kto zaczyna w nowej dziedzinie. Po drugie, popularny w internecie wykres z „górą głupoty” nie pochodzi z tego badania. Część badaczy uważa też, że spora część efektu to złudzenie statystyczne, więc traktuj go jako ostrzeżenie, a nie prawo natury.

Przykład z życia firmy

Właściciel sklepu ustawia pierwszą kampanię w panelu reklamowym. Panel prowadzi za rękę, po godzinie reklama działa, przychodzą pierwsze kliknięcia. Wydaje się, że to proste. Dopiero po kilku miesiącach widać to, czego na początku nie było widać: część kliknięć przychodzi z przypadkowych wyszukiwań, a domyślne ustawienia poszerzyły grupę odbiorców dużo dalej, niż zakładał.

Jak się przed tym bronić

• Zapisz, co zakładasz, zanim zaczniesz, i sprawdź to po miesiącu. Liczby szybko pokazują, gdzie intuicja zawiodła.
• Pokaż swoją pracę komuś, kto robi to dłużej. Jedna rozmowa często oszczędza miesiąc błędów.
• Uważaj na moment, w którym coś wydaje się banalnie proste. To zwykle znak, że jeszcze nie widać, gdzie są pułapki.

Druga strona tego efektu

Osoby, które dobrze znają temat, często zakładają, że dla innych jest on równie oczywisty. Dlatego doświadczeni ludzie tłumaczą za szybko i za skrótowo. Jeśli ktoś kiwa głową, a potem nie wie, co zrobić, to często właśnie ten mechanizm.

Najczęstsze pytania

Co to jest efekt Dunninga-Krugera?

Skłonność osób, które słabo znają jakiś temat, do przeceniania swoich umiejętności, bo brakuje im wiedzy potrzebnej do zauważenia własnych błędów.

Czy wykres z „górą głupoty” pochodzi z badania Dunninga i Krugera?

Nie. To internetowa ilustracja, której nie ma w oryginalnym badaniu z 1999 roku.

Jak się bronić przed efektem Dunninga-Krugera?

Zapisuj założenia i sprawdzaj je na liczbach, pokazuj swoją pracę osobom z większym doświadczeniem i uważaj, gdy coś wydaje się banalnie proste.

Powiązane pojęcia

Efekt potwierdzenia  ·  Hipoteza i eksperyment  ·  Heurystyka dostępności