Marketing mix (4P): co to jest?
Reklama to tylko jedno z czterech pokręteł. Często nie to, które najbardziej trzeba przekręcić.
Co to jest marketing mix
Marketing mix to zestaw decyzji, którymi firma wpływa na sprzedaż. Najczęściej opisuje się go jako 4P: produkt (product), cena (price), dystrybucja, czyli miejsce (place), i promocja (promotion). Każde z tych pokręteł wpływa na pozostałe, więc zmiana jednego bez patrzenia na resztę rzadko daje dobry efekt.
Skąd się wziął
Określenie „marketing mix” wprowadził do obiegu profesor Harvardu Neil Borden, który używał go od końca lat 40. Podział na 4P zaproponował w 1960 roku E. Jerome McCarthy i to on przyjął się na całym świecie.
Dla usług w 1981 roku Bernard Booms i Mary Bitner dodali trzy kolejne P: ludzi (people), proces (process) i dowody materialne (physical evidence), czyli wszystko, co klient widzi, zanim kupi. Tak powstało 7P.
Przykład z życia firmy
Kawiarnia ma mało gości w tygodniu. Pierwszy odruch to reklama, czyli promocja. Ale przejście przez 4P daje więcej możliwości: produkt (lunch dla pracowników biur obok), cena (zestaw kawa z ciastkiem do 12:00), miejsce (odbiór na wynos przez okienko). Te trzy pokrętła często kosztują mniej niż reklama.
Jak z tego korzystać
- Zanim dołożysz budżetu na reklamę, przejdź po kolei przez 4P i zapytaj, które pokrętło jest najsłabsze.
- Zmieniaj jedno pokrętło naraz, żeby wiedzieć, co zadziałało.
- Patrz na 4P oczami klienta. Tak powstało 4C Roberta Lauterborna z 1990 roku: potrzeba klienta zamiast produktu, jego koszt zamiast ceny, wygoda zamiast miejsca i komunikacja zamiast promocji.
Marketing mix: pochodzenie i 4P
Pojęcie marketing mix wprowadził Neil Borden w latach 50., a w 1960 roku E. Jerome McCarthy uprościł je do czterech elementów, nazywanych 4P:
- Product: produkt, czyli co sprzedajesz, w jakiej jakości i wersjach.
- Price: cena, rabaty, warunki płatności.
- Place: dystrybucja, czyli gdzie i jak klient może kupić.
- Promotion: promocja, czyli jak informujesz o ofercie.
7P i 4C
Dla usług Bernard Booms i Mary Bitner zaproponowali w 1981 roku model 7P, dodając trzy elementy: People (ludzie), Process (proces obsługi) i Physical evidence (dowody fizyczne, na przykład wygląd lokalu). Z kolei Robert Lauterborn w 1990 roku opisał 4C z perspektywy klienta: wartość dla klienta, koszt, wygodę i komunikację.
Przykłady z różnych branż
- Sklep internetowy. Sklep z herbatą: produkt to herbaty liściaste w trzech gramaturach, cena średnia z zestawami, dystrybucja przez sklep i Allegro, promocja przez newsletter i poradniki.
- Usługi. Gabinet fizjoterapii w modelu 7P dba też o ludzi (doświadczony zespół), proces (rezerwacja online i przypomnienia) i dowody fizyczne (czysty, jasny gabinet).
- Firma B2B. Producent opakowań zmienia element „place”: oprócz handlowców wprowadza platformę zamówień online i dociera do mniejszych firm.
Jak przeanalizować marketing mix krok po kroku
- Opisz każdy element 4P lub 7P dla swojej oferty, jednym, dwoma zdaniami.
- Porównaj z dwoma, trzema konkurentami w tych samych punktach.
- Sprawdź, czy elementy do siebie pasują, na przykład czy cena premium idzie w parze z jakością i obsługą.
- Wybierz jeden element, który najbardziej ogranicza sprzedaż, i zacznij od niego.
- Wracaj do analizy przy każdej większej zmianie oferty.
Najczęstsze błędy
Najczęstszy błąd to skupienie tylko na promocji, czyli reklamach, przy słabym produkcie, złej cenie albo trudnym zakupie. Drugi to elementy, które sobie przeczą, na przykład luksusowa cena i tanie opakowanie. Trzeci to traktowanie 4P jak szkolnej teorii zamiast praktycznej listy kontrolnej.
Marketing mix w małej firmie usługowej
- Produkt: zakres usługi, pakiety, gwarancja.
- Cena: widełki, sposób płatności, rabaty dla stałych klientów.
- Miejsce: obszar działania, dojazd do klienta, rezerwacja online.
- Promocja: wizytówka Google, polecenia, media społecznościowe.
- Ludzie: kto obsługuje klienta i jak się zachowuje.
- Proces: jak wygląda współpraca od zapytania do faktury.
- Dowody: zdjęcia realizacji, opinie, certyfikaty.
Spójność elementów
Najczęstszy problem to brak spójności między elementami. Usługa premium z cenami na poziomie najtańszej konkurencji albo tani produkt z luksusową reklamą wysyłają sprzeczne sygnały. Klient nie wie, czego się spodziewać, i traci zaufanie. Przejrzyj wszystkie elementy i sprawdź, czy mówią o firmie to samo.
Zmiana jednego elementu
Zmiana jednego elementu wpływa na pozostałe. Podniesienie ceny wymaga zwykle wzmocnienia dowodów i komunikacji. Wejście na nowy kanał sprzedaży, na przykład marketplace, może wymagać innych opakowań i cen. Planując zmianę, zapisz, które inne elementy trzeba dopasować, żeby całość nadal była spójna.
Marketing mix z perspektywy klienta
Model 4C patrzy na te same elementy oczami klienta: zamiast produktu potrzeba klienta, zamiast ceny koszt dla klienta, w tym czas i wysiłek, zamiast miejsca wygoda zakupu, zamiast promocji komunikacja dwustronna. Przydaje się jako test: dla każdego elementu zapytaj, co z tego ma klient.
Wyjaśnienie na prostym przykładzie
Przepis na ciasto ma kilka składników: mąkę, cukier, jajka i piekarnik. Jeśli jednego brakuje albo jest go za dużo, ciasto się nie uda, choćby reszta była najlepsza.
Marketing mix to taki przepis firmy, opisywany często jako 4P: produkt, cena, miejsce i promocja. Produkt to to, co sprzedajesz, cena to ile kosztuje, miejsce to gdzie i jak klient go kupi, promocja to jak się o nim dowie. Świetna reklama nie uratuje produktu, którego nie da się łatwo kupić albo który jest za drogi dla swoich klientów.
Trudne słowa z tego hasła
- Oferta. Wszystko, co klient dostaje za swoje pieniądze. Zobacz oferta.
- Pozycjonowanie cenowe. Decyzja, czy jesteś tańszy, w środku czy droższy. Zobacz pozycjonowanie cenowe.
- Trade marketing. Działania pomagające sprzedawać w sklepach i u partnerów. Zobacz trade marketing.
- Grupa docelowa. Ludzie, do których kierujesz ofertę. Zobacz grupa docelowa.
Ćwiczenie na 15 minut
- Zapisz cztery nagłówki: produkt, cena, miejsce, promocja.
- Pod każdym wpisz w jednym zdaniu, jak to wygląda u Ciebie dziś.
- Oceń każdy element od 1 do 5.
- Wybierz najsłabszy i zapisz jedną zmianę, którą możesz zrobić w tym miesiącu.
Widzisz, który składnik psuje całość; o cenie więcej mówi hasło pozycjonowanie cenowe.
Najczęstsze pytania
Co to jest marketing mix?
Zestaw decyzji, którymi firma wpływa na sprzedaż, najczęściej opisywany jako 4P: produkt, cena, dystrybucja i promocja.
Czym się różni 4P od 7P?
7P to rozszerzenie 4P dla usług o trzy elementy: ludzi, proces i dowody materialne.
Kto wymyślił 4P?
Podział na 4P zaproponował E. Jerome McCarthy w 1960 roku. Samo pojęcie marketing mix spopularyzował wcześniej Neil Borden.
Co to jest marketing mix?
To zestaw elementów, którymi firma kształtuje ofertę i jej odbiór na rynku. Najczęściej opisuje się go jako 4P: produkt, cena, dystrybucja i promocja.
Czym różni się 4P od 7P?
Model 7P, przeznaczony głównie dla usług, dodaje do 4P trzy elementy: ludzi, proces i dowody fizyczne, na przykład wygląd lokalu.
Kto stworzył model 4P?
E. Jerome McCarthy w 1960 roku, na podstawie pojęcia marketing mix wprowadzonego wcześniej przez Neila Bordena.
Powiązane pojęcia
← Wszystkie pojęcia w słowniku · Zobacz, jak myśleć o marketingu właściciela firmy →